W Polsce nie znajdziesz żadnych przepisów, które zabraniałyby kobietom ubiegać się o urząd prezydenta. Prawo traktuje je równo, a udział w wyborach gwarantuje konstytucja. Choć żadna kobieta nie objęła jeszcze tej funkcji, kandydatki już próbowały swoich sił. W praktyce jednak nadal widzisz wpływ społecznych i kulturowych przeszkód, które utrudniają kobietom drogę do prezydentury.
Najważniejsze informacje:
- Kobiety mogą kandydować na prezydenta na tych samych zasadach co mężczyźni, bo konstytucja nie narzuca żadnych ograniczeń wynikających z płci.
- W polskiej historii żadna kobieta nie była prezydentem, mimo że cztery kandydatki startowały w wyborach.
- Kobiety z innych krajów – już jako prezydenci lub premierzy – oddziałują na debatę w Polsce, pokazując, że skuteczność przywództwa nie zależy od płci.
Jakie warunki trzeba spełnić, by kandydować na prezydenta Polski?
Konstytucja jasno opisuje warunki startu w wyborach prezydenckich. Potrzebujesz polskiego obywatelstwa, ukończonych 35 lat w dniu wyborów oraz pełni praw wyborczych do Sejmu. Do tego musisz zebrać co najmniej 100 tysięcy podpisów poparcia od obywateli posiadających prawo głosu w wyborach do Sejmu.
Przepisy nie różnicują tych wymagań ze względu na płeć. Każda osoba, która spełnia te kryteria, dostaje identyczną szansę startu. Z prawnego punktu widzenia odpowiedź na pytanie o możliwość objęcia przez kobietę prezydentury jest jednoznaczna – to możliwe.
Kobiety w historii polskich wyborów prezydenckich
Nikt jeszcze nie powierzył kobiecie funkcji prezydenta Polski. W bezpośrednich wyborach krajowych cztery kandydatki walczyły o ten urząd:
- Hanna Gronkiewicz-Waltz: 1995, około 2,8% głosów
- Henryka Bochniarz: 2005, 1,3% głosów
- Magdalena Ogórek: 2015, 2,4% głosów
- Małgorzata Kidawa-Błońska: kandydatka w ostatnich wyborach 2025
Do tej pory kobiety nie zwyciężały w wyścigu o prezydenturę. Ich niewielka liczba pokazuje jednak, że pojawiają się kandydatki z realną szansą na walkę o najwyższy urząd, choć droga do sukcesu pozostaje otwarta.
Prawa kobiet a udział w wyborach prezydenckich
Obowiązujące w Polsce akty prawne – Konstytucja RP i Kodeks wyborczy – nie rozróżniają dostępności kandydowania według płci. Równość wyborcza jest wyraźnie zapisana w tych dokumentach. Przepisy nie przewidują wyjątków dotyczących kobiet.
Kobiety mają u nas pełne prawo zarówno do głosowania, jak i kandydowania na każdą funkcję publiczną, w tym urząd prezydenta. Ustawy nie przewidują żadnych formalnych ograniczeń, a podczas kampanii coraz częściej pojawia się temat roli kobiet w polityce i ich realnych szans na objęcie urzędu prezydenta.
Społeczne i kulturowe bariery dla kobiet ubiegających się o prezydenturę
Z prawnego punktu widzenia nie widać barier, ale społeczne i kulturowe ograniczenia nadal mocno utrudniają kobietom drogę do prezydentury. W odróżnieniu od części wyborów parlamentarnych tutaj nie stosuje się żadnych mechanizmów zabezpieczających równowagę płci.
Kandydatki często napotykają konkretne trudności:
- radykalnie mniejsza pomoc ze strony partii, brak wsparcia sztabów czy środków finansowych
- ograniczona widoczność w mediach; mężczyźni częściej prezentowani są jako oczywiści liderzy
- w partiach na poziomie lokalnym dominuje męski skład, co utrudnia kobietom awans
- w wyborach 2025 ponad połowa kobiet wyborczyń wybrała Trzaskowskiego, kiedy zwyciężył kandydat płci męskiej
Z każdą kolejną kandydaturą rosną możliwości kobiet, ale zmiany napotykają rozmaite ograniczenia społeczne i kulturowe.
Co Polacy myślą o kobiecie na stanowisku prezydenta?
W badaniach opinii publicznej nie zauważysz przewagi jednego stanowiska – społeczeństwo nie jest w tej sprawie zgodne. Pojawiają się zarówno głosy popierające, jak i sceptyczne.
Mężczyźni częściej opowiadają się za silną pozycją głowy państwa, co może wynikać z tradycyjnie rozumianej roli prezydenta. Sporo kobiet wybiera umiarkowanie i podczas wyborów w 2025 roku chętniej oddały głos na kandydatów określanych jako mniej radykalni. Oznacza to, że kwestia wyboru kobiety na prezydenta w przyszłości w dużym stopniu zależy od ewolucji postaw społecznych i przekonań młodszych pokoleń.
Kobiety na stanowisku prezydenta w innych krajach – jak to wpływa na debatę w Polsce?
Przykłady kobiet stojących na czele państw coraz częściej inspirują także Polaków. W 2024 Claudia Sheinbaum została pierwszą prezydentką Meksyku. Obecnie na świecie 29 kobiet pełni funkcję prezydenta lub premiera, a w Europie szefową państwa jest kobieta w 12 krajach.
W naszym regionie szczególnie wyróżniają się Litwa (Ingrida Simonyte), Łotwa (Evica Silinia), Estonia (Kaja Kallas). Ich obecność na najwyższych urzędach pokazuje, że płeć nie przesądza o jakości politycznego przywództwa i stanowi ważny argument w polskiej dyskusji o reprezentacji kobiet w polityce. Światowe doświadczenia wzmacniają głosy, które wspierają większy udział kobiet także w polskim życiu publicznym.
